اختصاصی رصداخبار | اقتصاد مقاومتی با ساختار اقتصادی کنونی کشور محقق نمی‌شود
- شناسه خبر: 59737
- تاریخ و زمان ارسال: ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۱۴:۱۳
به گزارش پایگاه خبری رصداخبار، در شرایطی که اقتصاد ایران با چالش‌های متعددی از جمله تورم، کاهش قدرت خرید، وابستگی به نرخ ارز و فشارهای ناشی از تحریم‌ها مواجه است، بحث اقتصاد مقاومتی و نقش مردم و حاکمیت در عبور از این وضعیت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. هرچند مردم می‌توانند در حوزه‌هایی همچون صرفه‌جویی، همبستگی اجتماعی و مقابله با احتکار نقش‌آفرین باشند، اما مسئولیت اصلی بر عهده سیاست‌گذاران و مدیران کلان اقتصادی کشور است. اما بدون اصلاح ساختارهای اقتصادی و بازنگری در سیاست‌های کلان، تحقق اقتصاد مقاومتی امکان‌پذیر نخواهد بود.
در همین راستا گفتگویی با بیژن عبدالکریمی استاد فلسفه داشتیم.
در شرایطی که اقتصاد ایران با چالش‌های متعددی از جمله تورم، کاهش قدرت خرید، وابستگی به نرخ ارز و فشارهای ناشی از تحریم‌ها مواجه است، بحث اقتصاد مقاومتی و نقش مردم و حاکمیت در عبور از این وضعیت بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. دکتر عبدالکریمی در گفت‌وگویی تفصیلی به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته و معتقد است که هرچند مردم می‌توانند در حوزه‌هایی همچون صرفه‌جویی، همبستگی اجتماعی و مقابله با احتکار نقش‌آفرین باشند، اما مسئولیت اصلی بر عهده سیاست‌گذاران و مدیران کلان اقتصادی کشور است. وی تأکید می‌کند که بدون اصلاح ساختارهای اقتصادی و بازنگری در سیاست‌های کلان، تحقق اقتصاد مقاومتی امکان‌پذیر نخواهد بود
نقش مردم در شرایط اقتصادی کشور چیست؟
عبدالکریمی: مردم ایران در مقاطع گوناگون نشان داده‌اند که در شرایط حساس و دشوار، از کشور و منافع ملی حمایت کرده و می‌کنند. از مردم می‌توان انتظار داشت که همبستگی اجتماعی خود را حفظ کنند، در مصرف منابع صرفه‌جویی داشته باشند، از احتکار پرهیز کنند و حتی موارد تخلف و احتکار را به دستگاه‌های مسئول گزارش دهند.
با وجود اهمیت این اقدامات، نباید تصور کرد که حل مشکلات اقتصادی بر عهده مردم است. سهم اقدامات مردمی در مقایسه با نقش سیاست‌گذاری‌های کلان اقتصادی بسیار محدود است. آنچه سرنوشت اقتصاد کشور را تعیین می‌کند، تصمیماتی است که در سطح حاکمیت و ساختارهای مدیریتی اتخاذ می‌شود.
سیاست‌های اقتصادی باید به نفع چه کسانی باشد؟
عبدالکریمی: اگر سیاست‌های کلان اقتصادی به گونه‌ای تنظیم نشود که منافع اقشار کم‌درآمد و طبقات آسیب‌پذیر را تأمین کند، نمی‌توان انتظار داشت صرفه‌جویی‌های مردمی یا کاهش مصرف تأثیر تعیین‌کننده‌ای در بهبود وضعیت اقتصادی داشته باشد.
پشتوانه اصلی هر حاکمیتی مردم هستند. اگر فشارهای اقتصادی به حدی افزایش یابد که طبقات محروم و متوسط احساس ناامیدی کنند، این مسئله می‌تواند پیامدهای گسترده اجتماعی و حتی امنیتی به دنبال داشته باشد. به همین دلیل اصلاح سیاست‌های اقتصادی باید در اولویت قرار گیرد. اصلاح سیاست‌های اقتصادی نه فقط یک امر ضرور بلکه یگانه راه نجات کشور و یگانه مسیر حفظ دستاوردهای بزرگ مقاومت است.
آیا حل مشکلات اقتصادی وظیفه دولت است؟
عبدالکریمی: دولت‌های مختلف در سال‌های گذشته عمدتاً گرایش به سیاست‌های بازار آزاد داشته‌اند و نوعی نگاه متأثر از الگوهای اقتصادی غربی در تصمیمات اقتصادی مشاهده می‌شود. به همین دلیل نمی‌توان همه بار مسئولیت را بر دوش مردم گذاشت.
در شرایط فعلی صرفاً دولت به معنای متعارف آن نمی‌تواند نقش‌آفرینی کند، بلکه حاکمیت باید ورود جدی‌تری به موضوع اقتصاد داشته باشد. زمانی می‌توان از مردم انتظار مشارکت گسترده داشت که ساختارهای اقتصادی نیز در جهت حمایت از تولید، اشتغال و معیشت عموم مردم، به‌خصوص دهک‌های پایین جامعه حرکت کنند.
طبق برخی گزارش‌های اقتصادی، بخش عمده سپرده‌های بانکی در اختیار درصد اندکی از سپرده‌گذاران قرار دارد و بخش مهمی از سرمایه‌های کشور نیز در اختیار مجموعه‌های بزرگ دولتی و خصولتی از جمله صنایع پتروشیمی و فولادی و غیره قرار گرفته است
وقتی بخش قابل توجهی از منابع اقتصادی کشور در اختیار گروه‌ه محدودی از الیگارش‌ها قرار دارد، چگونه می‌توان از مردم عادی انتظار داشت که ساختار اقتصادی را اصلاح کنند؟ مردمی که با مشکلات معیشتی دست و پنجه نرم می‌کنند، ابزار لازم برای اصلاح ساختارهای کلان اقتصادی را در اختیار ندارند
چالش‌های وابستگی اقتصاد به دلار در ایران چیست؟
عبدالکریمی: اقتصاد ایران در بسیاری از حوزه‌ها به دلار گره خورده است. قیمت بسیاری از کالاها و خدمات با نوسانات نرخ ارز تغییر می‌کند و این مسئله آثار مستقیمی بر زندگی مردم دارد
وقتی قیمت مواد اولیه، محصولات صنعتی و حتی برخی کالاهای تولید داخل با نرخ دلار محاسبه می‌شود، به معنای آن است که اقتصاد داخلی همچنان وابستگی جدی به ارز خارجی دارد. در حالی که اقتصاد مقاومتی مستلزم کاهش این وابستگی و تقویت بنیان‌های داخلی اقتصاد است
شرکت‌های بزرگ دولتی و خصولتی نیز نباید محصولات خود را صرفاً بر اساس افزایش یا کاهش نرخ ارز قیمت‌گذاری کنند. این رویه عملاً اقتصاد کشور را در برابر نوسانات خارجی آسیب‌پذیر می‌کند
دشواری‌های مسیر کارآفرینی برای جوانان چیست؟
عبدالکریمی: بسیاری از جوانان امروز علاقه‌مند به فعالیت اقتصادی و کارآفرینی هستند، اما با موانع متعددی روبه‌رو هستند. نبود سرمایه کافی، مشکلات دریافت تسهیلات، هزینه‌های بالای راه‌اندازی کسب‌وکار و ضعف نظام آموزشی در انتقال مهارت‌های کاربردی از جمله این مشکلات است
در بسیاری از رشته‌های دانشگاهی، به‌ویژه در حوزه علوم انسانی، مهارت‌های لازم برای ورود به بازار کار و ایجاد کسب‌وکار به دانشجویان آموزش داده نمی‌شود. در نتیجه بخش قابل توجهی از فارغ‌التحصیلان با مشکل اشتغال مواجه هستند.
وی تأکید کرد: شرایط اقتصادی به گونه‌ای شده که حتی تأمین ابتدایی‌ترین امکانات برای بسیاری از جوانان دشوار است و این مسئله نگرانی‌های جدی درباره آینده اشتغال و تولید در کشور ایجاد می‌کند
تفاوت مصرف‌گرایی با تأمین نیازهای مردم چیست؟
عبدالکریمی: باید میان مصرف‌گرایی و تأمین نیازهای ضروری زندگی تفاوت قائل شد. خرید کالاهای مورد نیاز خانواده‌ها یا تهیه لوازم ضروری زندگی را نمی‌توان مصداق مصرف‌گرایی دانست
یکی از مشکل جدی زمانی است که اقتصاد به سمت واردات گسترده کالاهای لوکس و غیرضروری حرکت کند و منابع ارزی کشور صرف تأمین چنین کالاهایی شود. این روند علاوه بر خروج ارز، فشار بیشتری بر تولید داخلی وارد می‌کند
اقتصاد مقاومتی نیازمند تغییر چه تغییراتی است؟
عبدالکریمی: اقتصاد مقاومتی صرفاً یک شعار نیست، بلکه نیازمند تغییر ریل سیاست‌گذاری اقتصادی است. نمی‌توان از مقاومت در برابر فشارهای خارجی سخن گفت اما همزمان ساختار اقتصادی را بر مبنای الگوهایی اداره کرد که وابستگی به اقتصاد جهانی و دلار را افزایش می‌دهد.
کشور به یک اتاق فکر اقتصادی متناسب با شرایط جنگ اقتصادی نیاز دارد. حاکمیت باید «اتاق جنگ اقتصادی» تشکیل دهد، اتاقی که متشکل از مجموعه‌ای از صاحب‌نظران باشد که به انقلاب و ارزش‌های مقاومت و مقابله با نظام سلطه معتقد باشند و بتوانند راهکارهای عملی برای عبور از چالش‌های موجود ارائه دهند و مسیر جدیدی برای اقتصاد کشور ترسیم کنند.
آیا قطع پیوند اقتصاد داخلی با دلار الزامی است؟
عبدالکریمی: یکی از مهم‌ترین اقدامات، کاهش وابستگی اقتصاد داخلی به دلار است. البته در تجارت خارجی و مبادلات بین‌المللی نیاز به ارز وجود دارد، اما نباید قیمت کالاها و خدمات داخلی مستقیماً تحت تأثیر نرخ دلار قرار گیرد.
جنگ امروز صرفاً جنگی نظامی نیست بلکه جنگی اقتصادی، رسانه‌ای، فرهنگی و اجتماعی نیز بخشی هست. اگر قرار است کشور در برابر این فشارها مقاومت کند، باید ساختار اقتصادی نیز مقاومتی، مردم‌محور و متناسب با شرایط جنگی کشور طراحی شود.
آینده اقتصاد ایران در گرو تصمیمات کلان، اصلاح سیاست‌های اقتصادی، حمایت از تولید داخلی، کاهش وابستگی به ارز خارجی و توجه واقعی به معیشت مردم است؛ موضوعی که بدون اراده جدی در سطوح تصمیم‌گیری حاکمیتی امکان تحقق نخواهد داشت.
انتهای پیام/
